Εβδομάδα απραξίας και αμηχανίας

Αυτή η εβδομάδα είναι η πιο αμήχανη για την ελληνική κυβέρνηση, καθώς έχει κάνει ότι της ζήτησαν οι Ευρωπαίοι και η τρόικα και τώρα περιμένει το αποτέλεσμα για να καταλάβει και η ίδια τι έκανε. Ενώ στο μέλλον, τους επόμενους μήνες θα είναι πολύ εύκολο σε όλους τους Έλληνες να πουν τι ακριβώς έγινε, αυτή τη στιγμή η ελληνική κυβέρνηση και πολύ περισσότερο η ελληνική Βουλή δεν έχει καταλάβει τι έχει ψηφίσει. Το κούρεμα των ομολόγων έχει δρομολογηθεί, η πρόσκληση στους κατόχους έχει απευθυνθεί και η ρήτρα συλλογικής δράσης είναι έτοιμη να ενεργοποιηθεί αν χρειαστεί. Από το ύψος της συμμετοχής θα εξαρτηθεί αν θα ενεργοποιηθεί ή όχι.
Αυτή τη στιγμή ουδείς γνωρίζει ποια θα είναι η συμμετοχή. Τώρα αρχίζουν να μαθαίνουν επίσης οι αγοραστές CDS για τα ελληνικά ομόλογα, ότι με τον τρόπο που γίνεται το κούρεμα δεν γνωρίζουν εκ των προτέρων πόσα χρήματα θα εισπράξουν. Ενώ ως τώρα οι τράπεζες που εκδίδουν CDS άφηναν σαφώς να εννοηθεί ότι θα πληρωθούν το σύνολο του ποσού που αποτελεί την ονομαστική αξία, τώρα μαθαίνουν ότι θα γίνουν δημοπρασίες για να διαπιστωθεί ποια ομόλογα έχασαν ποιο ποσό από την ονομαστική τους αξία και θα πληρωθεί το υπόλοιπο. Μετά από δύο μήνες πάντως θα γνωρίζει ο καθένας από αυτούς αν πληρώθηκε το σύνολο, αν έχασε ή αν κέρδισε ασφαλίζοντας την αγορά ομολόγων.
Ακόμα όμως και αυτό δεν είναι σίγουρο, γιατί προς το παρόν η επιδίωξη είναι να μην ενεργοποιηθούν τα CDS, δηλαδή να μην υπάρξει πιστωτικό γεγονός, δηλαδή να μην ενεργοποιηθεί και η ρήτρα συλλογικής δράσης. Αυτή η αβεβαιότητα υπάρχει και για την ελληνική κυβέρνηση για έναν επιπλέον λόγο. Ότι τα χρήματα του νέου δανείου θα δίνονται με δόσεις και πριν από κάθε δόση, ο καθένας από τις 16 χώρες θα ζητάει ότι θέλει πράγμα που η Ελλάδα δεν θα μπορεί να αρνηθεί. Η πρώτη δόση θα είναι για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών χωρίς και αυτό το ποσό ακόμη να έχει οριστικοποιηθεί και απελευθερωθεί. Το ποσό των περίπου 6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ που χρειάζεται η κυβέρνηση για να πληρώσει τις καθυστερημένες της πληρωμές, μεταξύ αυτών είναι επιστροφές ΦΠΑ και επιστροφές φόρου, δεν ξέρουν ούτε αν θα το πάρουν ούτε αν θα φτάσει, ούτε αν θα τροποποιηθούν οι προγραμματισμένες πληρωμές για τις οποίες δίνονται τα χρήματα.
Η ασάφεια και η αβεβαιότητα μεταφέρεται προς τα κάτω και βεβαίως στον ιδιωτικό τομέα, γιατί καμιά επιχείρηση που περιμένει χρήματα από επιστροφή ΦΠΑ ή άλλες πληρωμές γνωρίζει πως και πότε και αν θα πληρωθεί.
Στο πολιτικό επίπεδο, το μόνο σίγουρο που προέκυψε από τις επαφές στις Βρυξέλλες και του πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου και του Αντώνη Σαμαρά είναι ότι οι εκλογές μάλλον θα γίνουν. Τους βολιδοσκόπησαν να δουν αν αντέχουν να μείνουν λίγο ακόμα στην κυβέρνηση, αλλά δεν υπάρχουν αντοχές. Το κατάλαβαν κι εκείνοι και το μόνο που εξέφρασαν είναι την ευχή τους να μην τυχόν και κάτι δεν πάει καλά και καταρρεύσει η χώρα τη στιγμή που είναι έτοιμοι να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη με το ιλιγγιώδες ποσό των 500 εκατομμυρίων ευρώ τον επόμενο χρόνο.
Παρομοίως οι Έλληνες συνομιλητές είπαν ότι δεν μπορούν να εγγυηθούν τίποτα και ελπίζουν κι εκείνοι όλα να πάνε καλά και να τους ξαναδούν σύντομα υπό καλύτερες προϋποθέσεις. Γενικά το σύστημα είναι ένας ζωντανός νεκρός, η Ελλάδα είναι πλήρες μέλος της ΕΕ και της ευρωζώνης, αλλά αυτό δεν έχει κανένα περιεχόμενο αυτή τη στιγμή.
Η μόνη δράση που θα μπορούσε να θυμίσει στην ελληνική κυβέρνηση ότι υπάρχει και στην ΕΕ ότι υπάρχει και έχει υποχρεώσεις αλληλεγγύης θα ήταν ένα πρόγραμμα ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Ελλάδα το οποίο δεν υπάρχει σε κρατικό επίπεδο. Ούτε στην Ελλάδα ούτε στην ΕΕ.

Υπάρχουν μόνον όπως γνωρίζετε κάποιες πρωτοβουλίες πολιτών να δείξουν αλληλεγγύη μέσα από πωλήσεις φτηνών τροφίμων από τον παραγωγό κατευθείαν στον καταναλωτή, για να μην πεινάσουν οι άνθρωποι. Μετά την πατάτα, για να τραφούμε χρειαζόμαστε λάδι για να τηγανίσουμε τις πατάτες και ψωμί για να έχουμε ένα ολόκληρο γεύμα ή κανένα όσπριο που μαζί με το λάδι θα κρατήσει στη ζωή τις οικογένειες του 1.000.000 ανέργων και τις οικογένειες των υπόλοιπων εργαζομένων οι οποίοι δεν μπορούν να ζήσουν πλέον με τις τιμές του 2012, ούτε με τις τιμές του 2002, ούτε με τις τιμές του 1992 γιατί τότε δεν είχαμε 20% ανεργία.
Η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει κινητοποιήσει όλον τον κρατικό μηχανισμό για να οργανώσει συσσίτια στα σχολεία για τα παιδιά και να ζητήσει έκτακτη ανθρωπιστική βοήθεια από την ΕΕ για να χρηματοδοτήσει αυτά τα συσσίτια που θα ελέφραιναν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Επίσης θα έπρεπε να έχει κινητοποιήσει ανάλογους μηχανισμούς ώστε τα τρόφιμα που παράγονται στην Ελλάδα να φτάνουν στους καταναλωτές στην τιμή του παραγωγού, καλύπτοντας τα ενδιάμεσα έξοδα συγκέντρωσης και διακίνησης με κοινοτικά κονδύλια που θα ζητούσε επειγόντως επικαλούμενοι τα άρθρα περί αλληλεγγύης για να επιβιώσουν οι πολίτες.
Επειδή όμως όλοι οι υπουργοί εξακολουθούν να παίρνουν τον κανονικό μισθό τους, νομίζουν ότι τον παίρνουμε κι εμείς αφού δεν μας βλέπουν έξω από τη Βουλή έτοιμους να μπούμε μέσα. Επίσης κάνουν παρέα με τους υπαλλήλους των γραφείων τους, οι οποίοι είναι και φίλοι τους επομένως παίρνουν κι αυτοί το μισθό τους και άρα μπορούν να κάνουν υπομονή μερικές εβδομάδες ή μερικούς μήνες.
Η αλήθεια είναι ότι οι οικογένειες των 1.000.000 ανέργων οι οποίοι δεν έχουν εισόδημα μεγαλύτερο από 400 ευρώ και των 2.500.000 εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, οι οποίοι θα παίρνουν τον μισό ονομαστικό μισθό τους σε σύγκριση με το 2008 δηλαδή από 400 έως 800 ευρώ το μήνα, δεν μπορούν να κάνουν καθόλου υπομονή. Απλώς δεν μπορούν να ζήσουν γιατί στην αγορά δεν υπάρχουν τιμές του 1980 στην αγορά.
Παρατηρούμε επίσης ότι και οι πολιτικοί ένας ένας παραιτούνται από κάθε ελπίδα και προσδοκία και επαναλαμβάνει μόνον άσχημες προβλέψεις, ενώ θα ήταν καλύτερο να κλείσει το στόμα του να παραιτηθεί και να σηκωθεί να φύγει ώστε η Βουλή να αλλάξει σύνθεση λόγω παραίτησης μέσα σε λίγες ώρες. Αλλά δεν παραιτούνται γιατί κι αυτοί δεν ξέρουν από πού θα πληρωθούν τον επόμενο μήνα αν παραιτηθούν.
Τι είπε ο Σαμαράς στους άλλους ηγέτες της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς που αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ; «Χωρίς ανάπτυξη, ούτε οι δημοσιονομικοί στόχοι θα επιτευχθούν, ούτε το ελληνικό χρέος θα είναι βιώσιμο». Δηλαδή ότι ούτε το ένα πρόκειται να γίνει ούτε το άλλο, γιατί καμιά ανάπτυξη δεν έχει δρομολογηθεί. Μόνο τα 500 εκ που θα αρχίσουν τον Απρίλιο, μετά τις εκλογές να πηγαίνουν σε ΜΜΕ αν οι τράπεζες έχουν επανέλθει στη ζωή. Τους είπε δηλαδή ότι όλα όσα μόλις υπογράψαμε εμείς και μόλις αποφασίσατε να μας δανείσετε κι εσείς δεν θα έχουν κανένα θετικό αποτέλεσμα γιατί παραλείψαμε κι εμείς κι εσείς την ανάπτυξη. Γι αυτό λέω ας περιοριστούμε σε ανθρωπιστική βοήθεια που είναι άμεσης παροχής και κατανάλωσης για να μην έχουμε και φαινόμενα μαζικής πείνας πλέον στους δρόμους.

Οι αγορές δεν πιστεύουν τον Παπαδήμο και τον Νταλάρα

Μένουν λίγες μέρες για την ολοκλήρωση των διαδικασιών του PSI το κουρέματος των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου στα χέρια ιδιωτών. Άρα τα πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει όπως μας διαβεβαιώνουν Έλληνες και ξένοι πολιτικοί οι οποίοι εμπλέκονται. Η διαφορά των πολιτικών από τους ανθρώπους των αγορών είναι ότι πρώτοι μιλάνε με την όποια αξιοπιστία διαθέτουν, ενώ οι δεύτεροι όχι μόνο μιλάνε αλλά και ενεργούν με βάση τη γνώμη τους. Αυτή τη στιγμή λοιπόν τα σπρέντς και τα CDS των ελληνικών ομολόγων είναι στα ύψη και φτάνουν στο 96% πιθανότητα χρεοκοπείας, να μην πληρωθούν δηλαδή. Μέχρι εδώ καλά. Από την άλλη όμως αυτή τη στιγμή όποιος θέλει να αγοράσει ελληνικό ομόλογο στη δευτερογενή αγορά μπορεί να το αγοράσει στο 15% και πάντως κάτω από το 20% της ονομαστικής του αξίας. Αυτό δεν είναι λογικό αν πρόκειται να εφαρμοστεί το κούρεμα όπως έχει ανακοινωθεί. Γιατί κάποιος που έχει στην κατοχή του ομόλογο που λήγει 20 Μαρτίου ή αργότερα μπορεί να το ανταλλάξει με μετρητά κατά 15% συν ένα ομόλογο για το υπόλοιπο 32% με βαθμολογία ΑΑΑ γιατί να θέλει να το πουλήσει σήμερα στο 15% της ονομαστικής του αξίας; Ιδίως με την τεράστια ρευστότητα που έχει δώσει στο τραπεζικό σύστημα η ΕΚΤ και ετοιμάζεται να δώσει μεγαλύτερη;
Σε λίγες μέρες δηλαδή κάποιος θα πάρει πίσω το 15% που έδωσε σε μετρητά και θα του μείνει δώρο ένα ομόλογο ΑΑΑ, ύψους 32% της ονομαστικής αξίας. Η μόνη λογική εξήγηση είναι ότι η αγορά δεν πιστεύει ότι θα γίνει το PSI έτσι όπως έχει ανακοινωθεί αλλά ότι θα ενεργοποιηθούν τα CDS δηλαδή θα έχουμε πιστωτικό γεγονός. Αλλά και το ΕFSF και η ΕΚΤ προφανώς έχουν την ίδια γνώμη γιατί αφού από εκείνους εξαρτάται η επιτυχία του κουρέματος κι εφόσον υπάρχουν στην αγορά ιδιωτικές τράπεζες που προσφέρουν ομόλογα στο 15% της ονομαστικής τους αξίας, θα έσπευδαν να τα αγοράσουν ώστε να εξασφαλίσουν τη διαφορά και να κάνουν πιο βιώσιμο το αποτέλεσμα.
Επειδή όμως πάντοτε υπάρχει εξήγηση, ακόμα κι αν εμείς την αγνοούμε, σημαίνει ότι οι αγορές δεν πιστεύουν αυτά που λέγονται με τον πιο επίσημο τρόπο. Οι υποβαθμίσεις των οίκων αξιολόγησης, φαίνεται να τους έχουν πείσει για το αντίθετο από ότι μας λένε. Ότι δεν είναι σίγουρη η επίτευξη συμφωνίας ως τις 20 Μαρτίου. Άρα περιμένουν ένα τέτοιο πιστωτικό γεγονός ως τις 20 Μαρτίου.
Οι μόνοι σίγουροι για την επιτυχία του εγχειρήματος αυτή τη στιγμή είναι η ελληνική κυβέρνηση και ο Τσάρλς Νταλάρα, δηλαδή αυτοί που για λόγους σκοπιμότητας, λόγω της ιδιότητάς τους, είναι υποχρεωμένοι να είναι αισιόδοξοι στις δημόσιες δηλώσεις τους.

Το συμβούλιο πολιτικών αρχηγών να δώσει την απάντηση στον Σόϊμπλε

Ακόμα κι αν πρόκειται για μπλόφα, το σενάριο να υποχρεώσουν οι άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες την Ελλάδα να αποχωρήσει από το ευρώ παρά τη θέλησή της, είναι στο τραπέζι. Άλλωστε για να πιάσει η μπλόφα, πρέπει να είναι πειστική και να μην μπορεί να προβλέψει με σιγουριά όποιος υφίσταται την πίεση, αν μπλοφάρουν ή αν το επιδιώκουν πραγματικά. Άλλωστε πολλές μπλόφες δεν πιάνουν. Όποιος όμως υφίσταται την πίεση της μπλόφας πρέπει να την αντιμετωπίσει πραγματικά, σαν να είναι αληθινό το χειρότερο σενάριο, δηλαδή να το επιδιώκουν πραγματικά, ιδίως αν έχει μείνει ταπί, όπως σήμερα η Ελλάδα. Δεν έχει τίποτα να χάσει. Δεν έχει νόημα η Ελλάδα να πάει πάσο, χωρίς να δεί τα χαρτιά τους.
Από την άποψη αυτή, δεν υπάρχει μπλόφα για την Ελλάδα. Έχουμε βάλει ως τώρα όλα τα λεφτά μας στο τραπέζι, όλη μας την περιουσία, δημόσια και ιδιωτική ακόμα και το προϊόν της εργασίας μας τα επόμενα 30 χρόνια. Είναι η ώρα να δούμε και τα δικά τους χαρτιά. Η Ελλάδα δεν μπορεί να εκβιαστεί, εκτός από ένα δύο πρόσωπα που ίσως να επιθυμούν να μείνουν στην ιστορία ως οι πρωθυπουργοί που κήρυξαν επίσημα χρεοκοπία της χώρας. Το 1932, μοιράστηκαν την τιμή ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Παναγής Τσαλδάρης. Για τον Βενιζέλο ήταν μια μαύρη παρένθεση η οποία δεν αμαύρωσε τα προηγούμενα κατορθώματά του. Ο Παναγής Τσαλδάρης δεν κατάφερε τίποτα καλύτερο στην πολιτική του σταδιοδρομία κι έτσι η ιστορία αγνοεί το όνομά του. Μετά από λίγο έπαψε να είναι και πρωθυπουργός και τον διαδέχθηκε η δικτατορία του Μεταξά. Ποιος από τους σημερινούς πολιτικούς αρχηγούς ζηλεύει τη δόξα του Τσαλδάρη και την ανύπαρκτη ιστορική του θέση;

Η Γερμανία και μερικοί άλλοι ηγέτες εμφανίζονται έτοιμοι να διώξουν την Ελλάδα από το ευρώ και να την υποχρεώσουν σε πτώχευση αν δεν παραδώσει τα πάντα. Είναι καιρός να δούμε τα χαρτιά τους. Ακόμα κι αν υπήρχε τρόπος να αποσπάσουν δηλώσεις εξευτελισμού από τους πολιτικούς αρχηγούς αυτής της Βουλής, η επόμενη Βουλή μπορεί να ανατρέψει όλες τις αποφάσεις της προηγούμενης Βουλής σύμφωνα με το Σύνταγμα. Επίσης κατά το διεθνές και κατά το κοινοτικό δίκαιο, μπορεί να διαπραγματευθεί την ανατροπή όλων των αποφάσεων που έχουν ληφθεί, με τις ίδιες διαδικασίες που προβλέπονται. Με άλλες αποφάσεις του Γιούρογκρουπ και της Συνόδου Κορυφής. Αφού ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι και η Γερμανία έχει χάσει την υπομονή της με τους Έλληνες πολιτικούς και με την Ελλάδα που δεν μπορεί να υλοποιήσει τους στόχους που της επιβάλλονται, τι ακριβώς συζητάμε; Μπορούν με παρακάλια να αλλάξουν άποψη; Αφού έχουν δημιουργήσει αναχώματα για την κρίση και οι αγορές το έχουν προεξοφλήσει, τι περιμένουμε; Αν η διάσωση της Ελλάδας δεν αξίζει τον κόπο, τι συζητάμε;

Ειλικρινά, δεν είναι σοβαρή η συζήτηση που γίνεται στην Ελλάδα και πρέπει ένας από τους πολιτικούς αρχηγούς, κατά προτίμηση ο Αντώνης Σαμαράς που έχει το μοναδικό κάπως συγκροτημένο κόμμα να ξεκινήσει μια περιοδεία, στις ΗΠΑ, στο Βερολίνο, στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στις άλλες πρωτεύουσες και να θέσει τα πράγματα ωμά και όπως είναι.

Το πρόγραμμα που κατόπιν εκβιασμού ψήφισε η ελληνική Βουλή, δεν είναι βιώσιμο και σε λίγους μήνες θα καταρρεύσει. Εκτός κι αν περιληφθεί ένα σημαντικό αναπτυξιακό πρόγραμμα που θα είναι τόσο ισχυρό ώστε να ανακόψει την ύφεση και η Ελλάδα με νέες άμεσες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις να επιστρέψει σύντομα στα μεγέθη του 2008 και το χρέος της στο 60% ώστε να είναι άμεσα διαχειρίσιμο. Δεν έχουν νόημα πιά οι εκβιασμοί. Ούτε υπάρχουν μπλόφες. Δείξτε μας τα χαρτιά σας. Αν θέλετε να διατηρηθεί η Ευρώπη όπως τη γνωρίζουμε τα τελευταία 50 χρόνια, έχει καλώς. Ας αναδιαρθρώσουμε το χρέος στα επίπεδα που έχουμε συμφωνήσει στο Μάαστριχτ, κι ας προβλέψουμε ένα πρόγραμμα πανευρωπαϊκό ώστε η Ελλάδα να συγκλίνει με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες του Βορρά. Δεν είναι τόσο δύσκολο αν υπάρχει πολιτική βούληση, η κάθε μεγάλη ευρωπαϊκή πολυεθνική να δημιουργήσει και από μια παραγωγική μονάδα στην Ελλάδα δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας, νέα εισοδήματα και νέο ΑΕΠ μαζί με νέους φόρους. Αν δεν υπάρχει πολιτική βούληση να διατηρήσουμε την Ευρώπη έτσι όπως την ξέρουμε τα τελευταία 50 χρόνια, και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις προτιμούν να χτίσουν τα νέα τους εργοστάσια στην Κίνα ή στο Βιετνάμ όπου τα μεροκάματα είναι πολύ φθηνότερα, εμείς δεν μπορούμε να σας επιβάλουμε με τη βία το αντίθετο. Είμαστε μια μικρή χώρα και θα ζήσουμε με τις δικές μας δυνάμεις, όπως μπορούμε καλύτερα και στο πλαίσιο που η γεωγραφία μας επιβάλει γιατί η γεωγραφία μας δεν μπορεί να αλλάξει. Το διεθνές περιβάλλον μας είναι δεδομένο και δεν μπορούμε να το αλλάξουμε. Αν το Βερολίνο έχει αποφασίσει να αλλάξει τα δεδομένα 60 χρόνια επιμελούς και βασανιστικής πολιτικής όλων των ευρωπαϊκών κρατών και των συμμάχων του Β’ παγκόσμιου πολέμου, όπως έχουν εξελιχθεί τα τελευταία 60 χρόνια, η Ελλάδα μόνη της δεν μπορεί να το εμποδίσει. Απαιτώντας έναν δημοσιονομικό επίτροπο και έναν δεσμευμένο λογαριασμό για την Ελλάδα, το Βερολίνο έχει υπερβεί κάθε όριο που δικαιούται κατά το διεθνές δίκαιο, κατά την κοινοτική νομοθεσία, κατά το εσωτερικό δίκαιο της Γερμανίας και κατά το εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας. Είναι ένα θέμα που μπορεί να συζητηθεί πλέον στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και όχι πιά στο εσωτερικό της ΕΕ, ή της Κομισιόν, της ΕΚΤ ή του ΔΝΤ. Το Βερολίνο, επιμένοντας σε μια πολιτική που ξεφεύγει από κάθε απόφαση διεθνούς συνεργασίας, ακόμα και από τις αποφάσεις του G-20 πρέπει επιτέλους να έρθει αντιμέτωπο με τις επιπτώσεις των πολιτικών του επιλογών. Ότι ισχύει για τον Σαμαρά, ισχύει φυσικά σε μικρότερο βαθμό και για τον Παπαδήμο, που έχει ορκιστεί να είναι πρωθυπουργός της Ελλάδας και όχι τραπεζίτης ή μεσάζων ανάμεσα σε τραπεζίτες και Έλληνες ή ανάμεσα σε ευρωπαίους και Έλληνες πολιτικούς. Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας δεν λέω περισσότερα, αλλά μπορεί ασφαλώς να συγκαλέσει σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών και να τους θέσει, ενώπιον αυτών των ευθυνών τους και να καταλήξουν από κοινού σε αποφάσεις που θα δεσμεύουν όλους. Αν αυτή είναι η δέσμευση του πολιτικού συστήματος που γυρεύει ο Σόϊμπλε, ασφαλώς και πρέπει να ακούσει την απάντηση. Την ίδια απάντηση πρέπει να ακούσουμε και όλοι οι πολίτες που σε λίγο θα πάμε στις κάλπες.